نغمه های مادران و خواهران خطه آذربایجان برای شهدا

 ادبیات غنی و شفاهی آذربایجان پر است از شعرها و ابیاتی که به بایاتی مشهور می باشد و این اشعار در دوره های خاص به نسبت موقعیت اجتماعی ساخته و در زبانها جاری می شد که یکی از انها اصطلاح اوخشامالار به خود گرفته است که مادران و خواهران شهدا در فراق و یا در یادبود شهیدان با نغمه ای سوزناک می خوانند و یاد آنها را گرامی می دارند برخی ازاین ابیات  چنین می باشد:

ترجمه

قارداش سنه باجین قوربان                              ای برادر قربان تو

سجدگاه عشق سالدین                                 برسجدگاه عشق پهن کردی

جانمازی قانلی قارداش                                  جانماز خونی خود را

قانلی سنگرینده  قالدین                                سنگر خونی تو

سنگریندی توی اتاقین                                   اتاق عروسیت شد

گئجه لر اولدوز چیراغین                                  در شبهای مهتابی              

دوشمن منه فورصت وئره                                اگر دشمن برایم فرصت دهد

هر گئجه اوللام قوناغین                                 هر شب مهمان تو می شوم

شهیدلر گلمیه جک                                     شهیدان بر نمی گردند

چونکی زهرایه مهماندی                             چون که آنها مهمان حضرت زهرا هستند

راوی: خواهر شهیدان پرویز و یاورعظیم پور

 

عاشیق، آرادا نه وار                     ای عاق در قلب چه می بینی

پیکان، یارادا نه وار                       ای پیگکان تیر در زخم چه می بینی

یارا قاسیم یاراسی                   هیچ جراحت به مانند زخم حضرت قاسم نیست

بیزیم یارادا نه وار                      زخم شهیدم در مقایسه با زخم ایشان چیزی نیست

راوی: مادر شهید حسین حسن پور

 

شهیده آغلامازلار                  برای شهادت شهید گریه و زاری نمی کنند

دییللر آغلامازلار                    فغان و بی قراری هم نمی کنند

غریب یئرده اوله نین              شهیدی که در خاک غریب شهید می شود

چنه سین باغلامازلار            احتیاج به بستن دهان و چشم ندارد

راوی: مادر شهید سلیم ماهری

 

کربلادا اولایدی                                کاش کربلا بود

دؤوره سی باغ اولایدی                     کاش در کربلا هم نخلستان بود

بالاما گول له دََیَنده                          کاش وقتی تیر سینه فرزندم را می شکافت

ابالفضل ساغ اولایدی                      حضرت ابوالفضل (ع) حاضر و ناظر بود

راوی: مادر شهید ایوب لقایی

 

توفنگوون پاسی  وار                               تفنگ تو زنگ زده است

سیلمیییب سن  تو زو وار                      و چون پاک نکرده ای غبار رویش را گرفته است

سنین کیمی  جاوانین                          جوانی مثل تو (ای شهید)

ایللریجن  یاسی وار                            سالهای سال ماتم خواهد داشت

راوی : خواهر شهیدان فیروز و مرحمت عزیزی

 

داغلارین باشی لالا                                  شقایقهای وحشی روئیده روی کوهها

لالانین باغری قارا                                     دل لاله از شدت فراق سوخته

بالاسی شهید اولان «ننه نین»                  مادری که فرزندش شهید شده

اؤرگین آلار یارا                                        قلبش پاره پاره می شود

راوی: مادر شهید محمد پرورش

 

عزیزیم بالام لای لای                              لای لای ای فرزند عزیزم

اومودوم  بالام لای لای                           لای لای فرزندم ای امیدم

باتان کوینگی قانا                                  ای که پیراهنت به خونت آغشته شد

شهیدیم بالام لای لای                          لای لای ای فرزند شهیدم

راوی : مادر شهید دلاور شاه محمدی

 

جمله دانشگاهیان غرقه در خون یاد باد.

 در دوران دفاع مقدس بسیاری ازرزمندگان ازدانشگاهها راهی جبهه های مبارزه حق علیه باطل شدندو دردانشگاه بزرگ ازخود گذشتگی به درجه عالی شهادت نائل آمدند که دراین عرصه، خطه اردبیل نیز چندین شهیددانشجو تقدیم کشور اسلامی ایران کرده است.که شرفنامه ذیل تقدیم به ۲۱دانشجوی شهید گرانقدر استان شده است.

می درخشد برفرازگنبد نیلوفری

گوهرفرخنده ذات عرصه نام آوری

یاد باد از"داور یسری"و فرّسروری

همچنین از صولت روح "محمد حیدری"

در زلالستان عرفان کرّ و فر دارد شهید

چون به وجه حضرت سبحان نظر دارد شهید

آنکه درمیخانه خورشید مست ازباده است

صاحب اصل و شرف" یعقوب مهدی زاده"است

یاراو"کاظم وثوقی "، شاهد آزاده است

"یونس زارع" عنان روح از کف داده است

کی به دل خوف وهراسی از خطر دارد شهید

چون به وجه حضرت سبحان نظر دارد شهید

چیست ذکرشاهد حق ،"قل هو الله احد"

طالب روح شهیدان ،حی رحمان و صمد

"احمد لطفی حق" از لطف حق جوید مدد

می درخشد تا ابد چون شمس "یاورمعتمد"

شورمردان حقیقت را به سر دارد شهید

 چون به وجه حضرت سبحان نظر دارد شهید

جبهه وتوفان عشق ورقص بال پرچمش

جبهه و شیدایی و "سلمان نوعی اقدم"اش

"ناصروقری مقدم" خیرباشد مقدمش

غرق گرداند به نورخود خدای ارحمش

آذرخش آواست، جایی شعله وردارد شهید

چون به وجه حضرت سبحان نظردارد شهید

از"سلیم نوعی اقدم" و زخلوصش یاد باد

روح "عین الله"ما آن "نایب " حق شاد باد

وآن "محمد مهرآور"خانه اش آباد باد

دشمنش خوار و زبون و خانمان بر باد باد

نیت حریّت قوم بشردارد شهید

چون به وجه حضرت سبحان نظر دارد شهید

"میرشکور"آن سیدعالی نسب "راثی نظام "

از نیارق آن "جمال " چون "اسد"، والامقام

و آن "رحیم" ما که "نوروزی" است ، صاحب احتشام

ارمغان روحشان ازما تحیّات و سلام

در منای حق ، شکوهی جلوه گر دارد شهید

چون به وجه حضرت سبحان نظر دارد شهید

یا "محمد" یا"علی" روز و شبان ذکر"رئوف"

و آن "امانی " یا علی"گوید به هنگام کسوف

کلمه ها عجز زشرح غرق بدر، اندرخسوف

خون کند وصف شهیدان خیل الفاظ وحروف

از صفای عشق ، روحی بارور دارد شهید

چون به وجه حضرت سبحان نظر دارد شهید

ادامه نوشته